روغن خيرى / دهن الخيرى دهن الخيرى : گرم [ و ] خشك و به غايت محلّل و مدر حيض و مخرج جنين و جهت تفتيح سدّهء دماغى و وجع مفاصل و ورم رحم شرباً و قطوراً و طلاءً و حمولًا مفيد و با عاقرقرحا و تخم انجره جهت تقويت باه بر كمر ماليدن ، نافع است . صنعت آن : آن است كه گل آن را گرفته ، با روغن كنجد به ترتيب مذكور در روغن بابونه مرتب نمايند . « 1 » روغن دنبه / روغن پيه / روغن قلم گاو / روغن ساق گاو / روغن شتر / روغن كوهان شتر روغن دنبه : بگيرند پيه هريك از حيوانات كه منظور بود ، اغشيه و اجزاء سرخى كه در آن موجوداند جدا نمايند و آن را قطعه قطعه كرده در هاون مرمر بكوبند تا حجرات غشاء لحمانى منخرق شوند و مسحوق را بشويند و بعد در حمام ماريه حرارت دهند تا ماده دسم كاملًا ذوب شود و از پارچه محكمى با فشار صاف نمايند و مصفّا را با ملعقه به آرامى به هم زنند تا سفيد گردد ، قبل از آن كه كاملًا منجمد شده باشد و بعد در قالب ريزند و اين پيه را در ساختن اونگان و پوماد و مشمع و غيره به كار مىبرند . « 2 » به همين صورت روغن دنبه گوسفند روغن قلم گاو و روغن كوهان شتر گرفته مىشود كه از آنها هم استفاده خوراكى و هم استفاده داروى مىشود . روغن زنبق طبيعت دهن الزنبق : در دوم گرم و در اول خشك . خواص : ملطف و مقوى اعضا و پنج درم آن مسهل خلط مرارى و مدر بول ، و تمريخ بدان جهت رفع قشعريره و سردى دماغ و اعصاب و اعضاى تناسل نافع ؛ و بدل آن در همه افعال روغن ايرسا است و در غير اسهال روغن نرگس .

--> ( 1 ) . همان ، ص 87 . ( 2 ) . على اكبر خان حكيم باشى ( ناظم الاطباء ) ؛ پزشكى نامه ، ص 808 .